Quy Định PCCC Đối Với Các Công Trình Dân Sinh Tại Việt Nam

1. Nhà cao tầng, chung cư

Đây là đối tượng chịu sự quản lý về PCCC nghiêm ngặt nhất do có mật độ dân cư cao và mức độ nguy hiểm lớn khi xảy ra sự cố.

• Phạm vi áp dụng: Các tòa nhà chung cư, nhà đa năng, khách sạn, văn phòng có chiều cao từ 7 tầng trở lên hoặc có tổng khối tích từ 5.000 m³ trở lên.
• Yêu cầu bắt buộc: Các công trình này bắt buộc phải trải qua hai giai đoạn quản lý cốt lõi của cơ quan Cảnh sát PCCC:
  1. Thẩm duyệt thiết kế về PCCC: Trước khi thi công, toàn bộ hồ sơ thiết kế hạng mục PCCC (bao gồm hệ thống báo cháy, chữa cháy, lối thoát nạn, chống tụ khói…) phải được cơ quan PCCC có thẩm quyền thẩm duyệt và cấp giấy chứng nhận.
  2. Nghiệm thu về PCCC: Sau khi hoàn thành thi công, công trình phải được kiểm tra, vận hành thử và được cơ quan PCCC nghiệm thu, xác nhận hệ thống hoạt động đúng theo thiết kế đã được duyệt. Công trình chỉ được đưa vào sử dụng sau khi có văn bản nghiệm thu PCCC.
• Các hạng mục PCCC chính:
  • Hệ thống báo cháy tự động: Phát hiện sớm nguy cơ cháy và cảnh báo cho cư dân.
  • Hệ thống chữa cháy tự động (Sprinkler): Thường được yêu cầu cho tầng hầm và các khu vực công cộng.
  • Hệ thống cấp nước chữa cháy: Bao gồm họng nước chữa cháy trong và ngoài nhà.
  • Lối thoát nạn an toàn: Phải có ít nhất 2 lối thoát nạn, cầu thang bộ thoát hiểm phải là buồng thang kín, có hệ thống tăng áp chống tụ khói.
  • Hệ thống chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn.

2. Nhà ở tập thể, nhà cho thuê, ký túc xá

Các loại hình này, đặc biệt là nhà trọ nhiều tầng, nhiều căn hộ (thường gọi là “chung cư mini”), cũng thuộc diện quản lý chặt chẽ.

• Phạm vi áp dụng: Nhà ở tập thể, nhà trọ, cơ sở cho thuê lưu trú có chiều cao từ 5 tầng trở lên hoặc có khối tích từ 1.500 m³ trở lên.
• Yêu cầu PCCC:
  • Tương tự nhà cao tầng, các công trình thuộc phạm vi trên cũng bắt buộc phải được thẩm duyệt thiết kế và nghiệm thu về PCCC trước khi đưa vào hoạt động.
  • Đối với các cơ sở nhỏ hơn không thuộc diện thẩm duyệt, chủ cơ sở vẫn phải tự chịu trách nhiệm đảm bảo các điều kiện an toàn PCCC cơ bản.
• Trách nhiệm của chủ sở hữu:
  • Lối thoát nạn: Phải bố trí đủ lối thoát nạn. Tuyệt đối không được khóa trái hoặc che chắn lối ra khẩn cấp. Các “chuồng cọp” phải có cửa mở khẩn cấp.
  • Trang bị phương tiện PCCC: Phải trang bị bình chữa cháy xách tay tại các vị trí dễ thấy, dễ lấy.
  • An toàn hệ thống điện: Hệ thống điện phải được thiết kế an toàn, có aptomat bảo vệ cho toàn bộ tòa nhà và từng khu vực, từng phòng.
  • Ban hành nội quy: Phải có nội quy PCCC, biển cấm lửa, cấm hút thuốc ở những nơi cần thiết.

3. Nhà ở kết hợp kinh doanh và cơ sở có nguy cơ cháy nổ cao

Đây là loại hình rất phổ biến và tiềm ẩn nhiều rủi ro do sự giao thoa giữa không gian sinh hoạt và không gian sản xuất, kinh doanh.

• Phạm vi áp dụng: Nhà ở được sử dụng một phần để làm mặt bằng kinh doanh, sản xuất các mặt hàng dễ cháy như gas, hóa chất, hàng tạp hóa, quần áo, đồ gỗ, xưởng sửa chữa…
• Yêu cầu cốt lõi:
  • Tách biệt khu vực: Phải có giải pháp ngăn cháy lan. Khu vực kinh doanh, sản xuất phải được ngăn cách với khu vực ở bằng các kết cấu, vật liệu chống cháy (tường gạch, cửa chống cháy…).
  • Lối thoát nạn riêng biệt: Lý tưởng nhất là phải có lối thoát nạn riêng cho khu vực ở, không đi qua khu vực kinh doanh.
  • Bố trí hàng hóa: Không được sắp xếp hàng hóa cản trở lối đi, lối thoát nạn. Hàng hóa nguy hiểm, dễ cháy phải được bố trí ở khu vực riêng biệt, an toàn.
  • Trang bị PCCC chuyên dụng: Tùy thuộc vào mặt hàng kinh doanh, cần trang bị các loại bình chữa cháy phù hợp (ví dụ: bình khí CO2 cho khu vực điện, bình bột cho chất lỏng dễ cháy).
  • Các cơ sở có quy mô lớn hoặc kinh doanh mặt hàng thuộc danh mục nguy hiểm cháy nổ (như cửa hàng xăng dầu, gas) sẽ thuộc diện bắt buộc thẩm duyệt và nghiệm thu PCCC.

4. Các hộ gia đình

Mặc dù không phải thực hiện thủ tục thẩm duyệt phức tạp, nhưng mỗi hộ gia đình đều có trách nhiệm pháp lý trong việc đảm bảo an toàn PCCC.

• Phạm vi áp dụng: Tất cả các nhà ở riêng lẻ không thuộc các diện nêu trên.
• Yêu cầu và Trách nhiệm: Luật PCCC quy định rõ trách nhiệm của chủ hộ gia đình:
  • Chủ động phòng ngừa:
    • Thường xuyên kiểm tra hệ thống điện (dây dẫn, ổ cắm, thiết bị), không câu mắc tùy tiện.
    • Sử dụng an toàn nguồn lửa, nguồn nhiệt (bếp gas, bếp điện, nơi thờ cúng). Tắt các thiết bị điện không cần thiết trước khi ra khỏi nhà.
  • Trang bị phương tiện cơ bản: Mỗi gia đình nên tự trang bị ít nhất 01 bình chữa cháy và các thành viên cần được hướng dẫn cách sử dụng. Có thể trang bị thêm mặt nạ phòng độc, chuông báo cháy độc lập.
  • Chuẩn bị lối thoát nạn: Chủ động tạo lối thoát nạn thứ hai (ví dụ: qua ban công, qua mái nhà hàng xóm, bố trí thang dây). Không lắp đặt “chuồng cọp” bịt kín ban công, logia.
  • Kiến thức và kỹ năng: Các thành viên trong gia đình cần có kiến thức cơ bản về PCCC và kỹ năng xử lý khi có cháy, nổ xảy ra.